ویرایش هفتم استاندارد PMBOK

ویرایش هفتم استاندارد PMBOK، که در اواسط سال 2021 منتشر شده است، دستخوش تغییرات چشمگیری نسبت به ویرایش‌ ششم شده است. این حجم از تغییرات در طی تاریخ بروزرسانی استاندارد از سال 1996 (نخستین انتشار کتاب) تاکنون، بی سابقه و غیرقابل پیش بینی بوده است. در ویرایش ششم، خلأ برخی از مفاهیم محسوس بود که این مفاهیم در ویرایش جدید گنجانده شده‌اند.

این کتاب در برگیرنده دو قسمت اصلی است: 1) استاندارد مدیریت پروژه و 2) راهنمای گستره دانش مدیریت پروژه. محتویات عمده قسمت اول، شامل سیستم ارائه ارزش و اصول مدیریت پروژه؛ و قسمت دوم شامل دامنه‌های عملکردی پروژه، متناسب‌سازی، و مدل‌ها، روش‌ها و مصنوعات است. در پایان نیز پیوست‌های کتاب جهت آشنایی بیشتر با نقش‌های حامی و دفتر مدیریت پروژه و برخی مفاهیم دیگر، و در ادامه آن، واژه‌نامه PMBOK شامل کلمات اختصاری متداول و تعاریف اصطلاحات به‌کار رفته در این استاندارد، ارائه شده است.

تغییرات ویرایش هفتم راهنمای PMBOK نسبت به ویرایش ششم:

در ویرایش هفتم PMBOK، بر مفهوم تحویل ارزش یا ایجاد ارزش برای سازمان اجرا کننده پروژه تمرکز گسترده‌ای شده است. در ویرایش‌های گذشته تنها بر ارائه تحویل‌شدنی‌های پروژه مطابق زمان، بودجه‌بندی و محدوده برنامه‌ریزی شده، تمرکز شده است، در حالیکه در این ویرایش بر دستاوردهای مورد نظر پروژه و خروجی‌هایی که در نهایت ارزشی را برای سازمان و ذینفعان ارائه می‌کنند، تمرکز شده‌ است.

ویرایش‌های قبلی این استاندارد مبتنی بر فرآیند بوده اند. اما باتوجه به افزایش سرعت تکامل مدیریت پروژه، ویرایش‌های گذشته نمی‌توانستند منعکس‌کننده چشم‌انداز تحویل کامل ارزش باشند. بنابراین ویرایش‌ هفتم به یک استاندارد مبتنی بر اصول تغییر کرده است. ویرایش هفتم شامل 12 اصل مدیریت پروژه (Project Management Principles) است. این اصول، رفتارها و اقدامات افراد را هدایت می کنند و در راستای تحویل پروژه و ایجاد ارزش در سازمان معرفی شده اند.

اما طبق گفته PMI، هیچ چیز در این ویرایش از استاندارد مدیریت پروژه یا راهنمای گستره دانش مدیریت پروژه، همسویی با رویکرد مبتنی بر فرآیند ویرایش‌های گذشته را نفی نمی‌کند. بسیاری از سازمان‌ها و متخصصان همچنان این رویکرد را برای هدایت قابلیت‌های مدیریت پروژه، همسوسازی متدولوژی‌هایشان و ارزیابی قابلیت‌های مدیریت پروژه‌ خود مفید می‌دانند. رویکرد مبتنی بر فرآیند در چارچوب ویرایش جدید همچنان مرتبط باقی می‌ماند.

نگرش سیستمی مدیریت پروژه، یکی دیگر از تغییرات چشمگیر در این ویرایش راهنمای PMBOK است. این تغییر، با نگرش سیستمی از ارائه ارزش به عنوان بخشی از استاندارد مدیریت پروژه آغاز می‌شود و با ارائه محتوای راهنمای PMBOK ادامه می‌یابد.

استاندارد مدیریت پروژه و راهنمای PMBOK در زمینه مدیریت پروژه تأکید می‌کنند که پروژه‌ها صرفاً منجر به تولید خروجی‌ها نمی‌شوند، بلکه آن خروجی‌ها را قادر می‌سازند تا دستاوردهایی را که در نهایت ارزشی را برای سازمان و ذینفعان آن ارائه می‌کنند به ارمغان بیاورند، و این امر از تولید خروجی مهم‌تر است.

این نگرش سیستمی منعکس‌کننده تغییر از حوزه‌های دانشی در ویرایش‌های گذشته راهنمای PMBOK به دامنه های عملکردی پروژه در ویرایش جدید می باشد. دامنه عملکردی مجموعه‌ای از فعالیت‌های مرتبط با یکدیگر است که برای ارائه مؤثر دستاوردهای پروژه حیاتی هستند. ویرایش هفتم شامل 8 دامنه عملکردی پروژه (Project Performance Domains) است.

همچنین ویرایش جدید به مفهوم متناسب‌سازی رویکرد مدیریت پروژه توجه بیشتری را معطوف کرده است. این مفهوم به این معناست که رویکردها و فرآیندها در سازمان باید مطابق با ویژگی های آن سازمان و پروژه خاص متناسب سازی شوند که به اصطلاح به آن tailoring گفته می شود. ویرایش‌های قبلی راهنمای PMBOK بر اهمیت متناسب‌سازی رویکرد مدیریت پروژه با ویژگی‌های منحصر به فرد هر پروژه و زمینه آن تأکید کردند. ویرایش ششم به طور خاص ملاحظاتی را برای کمک به تیم‌های پروژه در نظر می‌گیرد که چگونه رویکرد خود را برای مدیریت پروژه متناسب‌سازی کنند. این موضوع در ابتدای محتوای هر یک از حوزه های دانشی گنجانده شده بود و ملاحظاتی را برای انواع محیط‌های پروژه ارائه می‌کرد. ویرایش هفتم با اختصاص دادن بخش جداگانه متناسب‌سازی در راهنمای PMBOK این مفهوم را گسترش داده و تاکید بیشتری بر آن می کند.

همچنین ویرایش هفتم نسبت به ویرایش های قبلی، به رویکردهای چابک یا اجایل (Agile) بیشتر پرداخته و توجه بیشتری را به این موضوع منعطف کرده است.

در ویرایش هفتم بخش جدیدی در ارتباط با مدل‌ها، روش‌ها و مصنوعات اضافه شده است که گروه‌بندی سطح بالایی از مدل‌ها، روش‌ها و مصنوعات متداول مدیریت پروژه را ارائه می دهد. این بخش با ابزارها، تکنیک‌ها و خروجی‌های موجود در ویرایش‌های قبلی مرتبط می باشد. این مدل‌ها، روش‌ها و مصنوعات،در راستای فعالیت های دامنه های عملکردی پروژه استفاده می شوند.

ایجاد +™PMIstandards به عنوان آخرین تغییر، چشم‌گیرترین پیشرفت در تاریخچه راهنمای PMBOK را منعکس می‌کند. +™PMIstandards یک پلت‌فرم دیجیتال تعاملی است که شامل شیوه‌ها، روش‌ها، مصنوعات و سایر اطلاعات مفید فعلی، در حال ظهور و آینده است. این پلت‌فرم توضیح می‌دهد که چگونه شیوه‌ها، روش‌ها یا مصنوعات خاص برای پروژه‌ها بر اساس تقسیم‌بندی صنعت، انواع پروژه یا سایر ویژگی‌ها اعمال می‌شوند. +™PMIstandards با شروع با ورودی‌ها، ابزارها و تکنیک‌ها، و خروجی‌های موجود در راهنمای PMBOK– ویرایش ششم، به در بر گرفتن منابع جدیدی که از تکامل مستمر در مدیریت پروژه پشتیبانی می‌کنند، ادامه خواهد داد.

پس از این، کاربران استاندارد مدیریت پروژه و راهنمای PMBOK می‌توانند اطلاعاتی را در +PMIstandards بیابند که مکمل اطلاعات موجود در نشریه چاپی است.

شکل زیر بازنگری در استاندارد مدیریت پروژه و انتقال از ویرایش ششم به هفتم راهنمای PMBOK، به همراه ارتباط با پلت‌فرم دیجیتال +PMIstandards را نشان می‌دهد: